Make your own free website on Tripod.com
  ประวัติความเป็นมา

               นับแต่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้ง "กรมทะเบียนที่ดิน" ขึ้นใน กระทรวงเกษตราธิการสำหรับกระทำการทะเบียนที่ดินในพระราชอาณาเขตเมื่อวันที่๑๗กุมภาพันธ์ร.ศ. ๑๒๐(พ.ศ. ๒๔๔๔) และต่อมาได้มีการย้ายสังกัดกระทรวงหลายกระทรวง จนสุดท้ายได้เปลี่ยนชื่อเป็น "กรมที่ดิน" มาสังกัดกระทรวงมหาดไทย ในปัจจับันนี้ ตราประจำตำแหน่งอธิบดีกรมที่ดิน ซึ่งใช้อยู่เดิม เป็นตราประจำชาติ รูปกลม ศูนย์กลางกว้างประมาณ ๕.๑ เซนติเมตร ลายกลางเป็นรูปมนุษย์มือซ้ายถือเส้นกระแส มีลายกนกที่ริมขอบเบื้องบน มีอักษรว่า "อธิบดีกรมทะเบียนที่ดิน  กระทรวงเกษตรธิการ"

ตราประจำตำแหน่งอธิบดีกรมทะเบียนที่ดิน กระทรวงเกษตรธิราช (เดิม)
                 ตรานี้ใช้ประทับในตราจองที่ออกตามความในพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดิน (ฉบับที่ ๖) พุทธศักราช ๒๔๗๙ มาตรา ๘ (ข) ในฐานะที่เป็นเจ้าพนักงานที่ดิน และใช้ประทับตราในหนังสืออนุญาตตามความในพระราชบัญญัติที่ดิน ในส่วนที่เกี่ยวกับคนต่างด้าว พุทธศักราช ๒๔๘๖ ในฐานะที่เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ นอกจากใช้ประทับเอกสารตามกฎหมาย ดังกล่าวแล้ว ยังใช้ประทับในเอกสารหลักฐานอื่นที่มีความสำคัญ เช่น หนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เป็นต้น และนอกจากนั้น
"อธิบดีกรมทะเบียนที่ดิน"เมื่อมีความจำเป็นจะต้องเข้าประจำทำนิติกรรมสัญญาโอนแก้ทะเบียน ณ หอทะเบียนที่ดินจังหวัดใด ก็มีอำนาจใช้ตราประจำตำแหน่งของเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดนั้น ๆ ประทับตราได้ด้วย ทั้งนี้ตามกฎเสนาบดีที่ได้ออกโดยได้ รับพระบรมราชานุญาต ลงวันที่ ๓๑ กรกฎาคม ร.ศ. ๑๒๗
                 ในปีพุทธศักราช๒๕๐๐ เป็นปีที่ นายถวิล สุนทรศารทูล ได้มีแนวความคิดที่จะปรับปรุง ตราประจำตำแหน่ง อธิบดีกรมที่ดิน และตราประจำตำแหน่ง เจ้าพนักงานที่ดินที่ใช้ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม และออกโฉนดที่ดิน เพื่อความเหมาะสม และสะดวกในการใช้ กับเพื่อให้ความหมายของดวงตรามีส่วนสัมพันธ์กับกระทรวงเจ้าสังกัดและขอบเขต ธุรกิจหรืองานในหน้าที่ของกรมที่ดินที่ได้ขยายออกไปกว้างขวางตามนัยแห่งประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ นอกจากงานสำรวจรังวัดทำทะเบียนที่ดินเพื่อการออกหนังสือสำคัญให้แก่ผู้มีสิทธิ์ในที่ดินแล้วยังต้องควบคุมดูแลรักษาที่ดิน ของรัฐและจัดสรรที่ดินให้แก่ประชาชนตามนโยบายของรัฐบาล การจัดหาผลประโยชน์เกี่ยวกับที่ดิน และงานที่ดินอื่น ๆ อีกด้วย จึงได้เสนอกระทรวงมหาดไทยเลือกดวงตรา ดังนี้ใช้ประจำตำแหน่งราชการ คือ
๑. ตราประจำตำแหน่ง "เจ้าพนักงานที่ดิน"
ลักษณะของดวงตรา :
เป็นรูปกลม ศูนย์กลางกว้าง ๕ เซนติเมตร ลายกลางเป็นรูปราชสีห์ เครื่องหมายกระทรวงมหาดไทย ประกอบด้วยรูปพิทยาธรดำเนิน
มือขวาถือพระขรรค์ มือซ้ายถือดอกบัว เครื่องหมายของจังหวัด อยู่เบื้องบน มีลายกนกเป็นลายล้อม(ทุกจังหวัดมีขนาด รูป ลักษณะ ลวดลายเหมือนกัน ต่างกันแค่เครื่องหมายประจำจังหวัด)
๒. ตราประจำตำแหน่ง "อธิบดีกรมที่ดิน"
ลักษณะของดวงตรา :
เป็นรูปกลมศูนย์กว้าง ๖ เซนติเมตร ลายกลางเป็นรูปราชสีห์ เครื่องหมายกระทรวงมหาดไทย ประกอบด้วยรูปพิทยาธรดำเนิน
มือขวาถือพระขรรค์ มือว้านถือดอกบัว และรูปมนุษย์ มือซ้ายถือเส้นกระแส หันหน้าเข้าหากัน มีลายต้นไม้เป็นลายล้อม
           ในช่วงเวลาของการออกแบบรูปตราประจำตำแหน่งของเจ้าพนักงานที่ดิน และตราประจำแหน่งอธิบดีกรมที่ดิน ตามที่จะขอปรับปรุงใหม่นั้น กรมที่ดินได้ขอให้กรมศิลปากรเป็นผู้ดำเนินการให้ผู้ที่ได้รับมอบหมายจากกรมที่ดิน ให้เป็นผู้ประสานงานกับกรมศิลปากร คือ นายเสงี่ยม คงตระกูล หัวหน้ากองทะเบียนที่ดินสมัยนั้น
         ผลการเสนอขอปรับปรุงตราประจำตำแหน่งเจ้าพนักงานที่ดินและตราประจำตำแหน่งอธิบดีกรมที่ดินในครั้งนี้ปรากฎว่า กรมสารบรรณคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหารได้มีหนังสือ ที่ มท ๔๕๗๕/๒๕๐๑ (บ.ร. ๑) ลงวันที่ ๑๕ กรกฎาคม ๒๕๐๑ แจ้งให้ กระทรวงมหาดไทยทราบว่า"กรมสารบรรณคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหารได้นำความกราบบังคมทูลพระกรุณาแล้วโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้ตราประจำตำแหน่งอธิบดีได้เพียงดวงเดียว ส่วนตราประจำตำแหน่งเจ้าพนักงานที่ดิน จังหวัดต่างๆ นั้น ให้กระทรวงมหาดไทยเสนอขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตใช้ขึ้นไปใหม่ เป็นรายจังหวัดต่อไป"
            ตราประจำตำแหน่ง"อธิบดีกรมที่ดิน" ที่ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาต เมื่อปี ๒๕๐๑นี้มีรูปลักษณะ เป็นตราประจำชาด ศูนย์กลางกว้าง ๖ เซนติเมตร มีรูปกลม ลายกลางเบื้องบนเป็นรูปราชสีห์ยืนอยู่บนลายกนก ประกอบด้วย รูปพิทยาธรดำเนิน มือขวาถือดอกบัว มือซ้ายถือพระขรรค์ กับมีรูปมนุษย์ มือซ้ายถือเส้นกระแสหันหน้าเข้าหากันอยู่เบื้องล่าง มีเครือเถาเป็นลายล้อม
ตราประจำตำแหน่งอธิบดีกรมที่ดิน กระทรวงมหาดไทย (ปัจจุบัน)
             กรมที่ดิน จึงได้ใช้ภาพตราประจำตำแหน่งอธิบดีกรมที่ดินที่ได้รับพระบรมราชานุญาตตามหนังสือกรมสารบรรณ คณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร  ที่  มท.๔๕๗๕ / ๒๕๐๑ (บ.ร.๑) ลงวันที่ ๑๕ กรกฎาคม ๒๕๐๑  เป็นเครื่องหมายประจำกรม ตั้งแต่ปีพุทธศักราช ๒๕๐๑ เป็นต้นมา
  ความหมายของตราประจำกรมที่ดิน
- รูปราชสีห์   :    
เป็นเครื่องหมายกระทรวงมหาดไทย มีความหมายว่ากรมที่ดินเป็นหน่วยงานที่สังกัดอยู่ในกระทรวงมหาดไทย
- รูปพิทยาธรดำเนิน   :
มือขวาถือพระขรรค์ มือซ้ายถือดอกบัว มีความหมายไปในทางจัดสรรที่ดิน
- รูปมนุษย์มือซ้ายถือเส้นกระแส  :
หันหน้าเข้าหากัน มีความหมายไปในทางจดทะเบียนสำหรับทำนิติกรรมสัญญา

อ้างอิง จาก หนังสือวิวัฒนาการการออกโฉนดที่ดินและงานทะเบียนที่ดิน 100 ปีกรมที่ดิน 17 กุมภาพันธ์ 2544 โดย     นายวิโรจน์ ผิวปานแก้ว พิมพ์ที่ ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร
แห่งประเทศไทย จำกัด พ.ศ. 2543